หน้าแรก   สถานีอนามัยและ PCU   บัญชียา   มุมดาวน์โหลด   เว็บบอร์ด 
ยินดีต้อนรับสู่ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง ; Welcome to Pharmacy Department, Yaring Hospital ; Selamat Datang Ke Bahagian Farmasi, Yaring Hospital
โรงพยาบาลยะหริ่ง
ประวัติโรงพยาบาลยะหริ่ง
คณะกรรมการบริหาร
ข้อมูลทั่วไป อ.ยะหริ่ง
นโยบายวิสัยทัศน์และพันธกิจ
หอเกียรติยศ
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพ
`สิทธิผู้ป่วย 10 ประการ`
คำขยายความสิทธิผู้ป่วย
มุมกิจกรรมและกีฬา
 

ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
โครงสร้างฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
งานบริการผู้ป่วยนอก-ผู้ป่วยใน
งาน ADR
Ambulatory Care
งานบริบาลเภสัชกรรม
งานบริหารเวชภัณฑ์
งานวิชาการ/บริการข้อมูลข่าวสารด้านยา
งานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข
มาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรม
 

การพัฒนาระบบยา
นโยบายความปลอดภัยด้านยา (Drug Safety Policy)
High Alert Drug
Drug Reconciliation
การป้องกันความคลาดเคลื่อนทางยา
ระบบการกระจายยาแบบ One Day Dose
การประเมินความเหมาะสมในการใช้ยา (DUE)
ผลการประชุมคณะกรรมการเภสัชบำบัด (PTC)
การพัฒนาระบบการสื่อสารสุขภาพด้านยาสู่ประชาชน
การกระจายยาสู่เครือข่ายบริการสุขภาพด้วยระบบ Delivery Logistic
ตัวอย่างกิจกรรมพัฒนาคุณภาพ (CQI) ด้านยาเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
Pharmacy Department Service Profile
KPI Template เภสัชกรรมและระบบยา
 



  เหตุใดผู้ป่วยโรคไต (ไตวายเรื้อรัง) จึงมักเห็น Calcium Carbonate, Sodium Bicarbonate, Folic acid และยาเสริมธาตุเหล็ก ควบคู่ไปด้วย (1/8/54)  
 
  ที่มา : งานบริการเภสัชสนเทศ (Drug Information Service ; DIS) ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง ปัตตานี วันที่ : 01/08/54 15.59 น. ผู้อ่าน : 17967 คน

โดย ภก.สุฟยาน  ลาเต๊ะ  เภสัชกรชำนาญการ  โรงพยาบาลยะหริ่ง, 1/8/2554

 

          บ่อยครั้งที่การส่งมอบยาแก่ผู้ป่วยทั้งในลักษณะผู้ป่วยนอกหรือผู้ป่วยในทั้งโดยเภสัชกรหรือโดยเจ้าพนักงานเภสัชกรรมภายใต้การควบคุมดูแลของเภสัชกร  ฉลากยาบางอย่างอาจมีข้อบ่งชี้ที่แตกต่างไปจากข้อบ่งชี้เดิมที่เป็นข้อบ่งชี้ปกติทั่วไป  การสื่อสารข้อมูลจากฉลากยาเพียงอย่างเดียวหรือการแนะนำที่ไม่ครบถ้วนให้แก่ผู้รับบริการจึงอาจมีปัญหา และอาจทำให้ผู้รับบริการไม่สามารถเข้าใจวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของยาที่ได้รับไปด้วย

          ในผู้ป่วยโรคไต โดยเฉพาะไตวายเรื้อรัง  มักพบการสั่งจ่ายยา Calcium Carbonate, Sodium Bicarbonate,  Folic acid และยาเสริมธาตุเหล็ก  หรือแม้กระทั่งในผู้ป่วย DM/HT ที่มีประวัติเป็นโรคนี้เรื้อรังยาวนาน  ก็อาจเห็นรายการยาเหล่านี้ร่วมกับยาที่ผู้ป่วยควรได้รับประจำเฉพาะ DM/HT ด้วย

          คำถามคือ เหตุใดจึงมีการสั่งจ่ายยายาเหล่านี้ให้กับผู้ป่วย  ในเบื้องต้น ตามที่เราทราบกันดีว่าในรายที่มีปัญหา DM หากผู้ป่วยควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้หรือควบคุมไม่ดีเป็นระยะเวลานาน ๆ เช่น 5-10 ปี ขึ้นไป  อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนสำคัญของเบาหวาน  กล่าวคือ ทำให้หลอดเลือดแดงทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่แข็งและตีบตัน ส่งผลให้อวัยวะหลายส่วน เช่น ตา ไต ระบบประสาท เท้า สมงอ หัวใจ ขาดเลือดไปเลี้ยง ทำให้อวัยวะเหล่านี้เสื่อมสมรรถภาพหรือเสียหน้าที่  สำหรับโรค HT ก็เช่นเดียวกัน  หากไม่ได้รับการรักษาหรือควบคุมความดันไม่ได้เป็นเวลานาน ๆ ก็จะเกิดความผิดปกติของอวัยวะที่สำคัญได้เช่นกัน เช่น หัวใจ สมอง ไต ประสาทตาเป็นต้น  เนื่องจากความดันโลหิตสูงจะทำให้หลอดเลือดแดงทุกส่วนของร่างกายเสื่อมลง เกิดภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง  หลอดเลือดตีบ เลือดไปเลี้ยงอวัยวะไม่ได้  กรณีภาวะแทรกซ้อนจากไต อาจเกิดภาวะไตวายเรื้อรัง เนื่องจากการที่หลอดเลือดแดงแข็ง เลือดไปเลี้ยงไตไม่พอ ไตที่วายจะยิ่งทำให้ความดันเลือดยิ่งสูงขึ้น 

          จากต้นเหตุของ DM/HT จะเห็นว่า “ไต” เป็นอวัยวะเป้าหมายหนึ่งที่จะได้รับผลแทรกซ้อนเกิดขึ้น ทำให้เกิดไตวายเรื้อรังได้  ซึ่งโรคนี้เองจะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนตามมามากมายเช่นเดียวกัน  เช่น

·         ไตวาย ไตขับน้ำไม่ได้ เกิดการคั่งของน้ำในกระแสเลือด ทำให้เกิดความดันเลือดสูงและภาวะหัวใจวายตามมา

·         ไตวาย ทำให้ไตขับโปแตสเซียมน้อยลง ทำให้เกิดภาวะโปแตสเซียมในเลือดสูง  อาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือหยุดเต้นได้

·         ไตวาย ทำให้เกิดภาวะเลือดเป็นกรด  เนื่องจากไตขับกรดที่ได้จากการเผาผลาญโปรตีนได้น้อยลง ทำให้มีอาการหายใจหอบลึก

·         ไตวาย ทำให้เกิดภาวะซีด เนื่องจากไตสร้างสาร Erythropoietin ไม่ได้  สารนี้สำคัญต่อการสร้างเม็ดเลือดแดง เมื่อขาด ก็ทำให้สร้างเม็ดเลือดแดงไม่ดี

·         ไตวายทำให้เกิดภาวะฟอสเฟตในเลือดสูง  เกิดภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ  ทำให้เกิดอาการมือจับเกร็ง เป็นตะคริวได้

·         ไตวายทำให้เกิดภาวะแมกนีเซียมในเลือดสูง  ทำให้เกิดภาวะยูริกในเลือดสูง ได้เช่นกัน

·         นอกจากนี้ไตวายยังทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางสมอง  ภาวะติดเชื้อง่าย และอื่น ๆ เป็นต้น

 

จะเห็นว่าอาการแทรกซ้อนที่จะตามมาจากการมีปัญหาไตวายจะเกิดขึ้นอีกมากมาย

 

ยาเหล่านี้ จึงมีที่มาของการสั่งจ่าย

 

·         Calcium carbonate : การระบุฉลากหน้าซองว่า “ยาเสริมกระดูก” เท่านั้น อาจไม่ถูกต้องสำหรับผู้ป่วยกลุ่มเหล่านี้  เนื่องจาก  การให้ calcium carbonate ในลักษณะนี้เพื่อรักษาภาวะฟอสเฟตในเลือดสูง  เนื่องจากมุ่งหวังให้ยานี้ไปจับฟอสเฟตในทางเดินอาหาร ทำให้ฟอสเฟตไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย และถูกขับออกจากร่างกายทางอุจจาระ ดังนั้นจึงควรมีคำแนะนำพิเศษสำหรับกรณีนี้คือ ให้รับประทานพร้อมอาหาร และเคี้ยวยาก่อนกลืนถ้าทำได้ เพื่อช่วยให้ยาออกฤทธิ์ได้ดีขึ้น

·         Sodium Bicarbonate : จากเดิมที่เข้าใจกันว่ายานี้ใช้สำหรับอาการท้องอืดท้องเฟ้อ (ที่ปัจจุบันไม่ค่อยมีการใช้เพื่อการนี้นอกจากในเด็ก)  แต่ยานี้ช่วยรักษาภาวะเลือดเป็นกรด  เนื่องจากการเป็นไตวายเรื้อรังจะเกิดภาวะเลือดเป็นกรดได้บ่อย เกิดการสะสมของเสียในร่างกาย ทำให้เกิดการสลายของกระดูก จึงต้องใช้ยานี้ไปลดความเป็นกรดของเลือด

·         Folic acid/ยาเสริมธาตุเหล็ก :  เนื่องจากภาวะแทรกซ้อนของไตวายเรื้อรังประการหนึ่งคือภาวะแทรกซ้อนของระบบเลือด ที่พบบ่อยคือ ภาวะเลือดจาง จึงจำเป็นต้องใช้ยา Folic acid และยาเสริมธาตุเหล็กไปช่วย  ในบางรายอาจจำเป็นต้องกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงด้วย Erythropoietin หรือบางรายอาจต้องให้เลือดหากเลือดจากในระดับรุนแรง

·         นอกจากเหตุผลดังกล่าวนี้แล้ว  ยังพบว่าสำหรับกรณี Sodium Bicarbonate นั้น ยังมีข้อบ่งใช้สำหรับผู้ป่วยโรคนิ่วในไตด้วย  ทั้งนี้ยาช่วยลดความภาวะเลือดเป็นกรด ช่วยให้ปัสสาวะเป็นด่าง กรดยูริกจะตกตะกอนในสภาวะเลือดเป็นกรด  การให้สารเพิ่มความเป็นด่างทำให้กรดยูริกถูกขับออกได้ง่าย

 

สำหรับฉลากยาที่ใช้ในฝ่ายเภสัชกรรมนั้น  ควรมีฉลากเสริมแนบให้กับผู้ป่วยทุกครั้งดังนี้

 

ยา Calcium carbonate ในผู้ป่วยที่มีปัญหาไต/โรคไต

 

การใช้แคลเซียม มีวัตถุประสงค์เพื่อลดการดูดซึมฟอสฟอรัส ที่จะถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายผู้ป่วย

 

*ควรรับประทานยาพร้อมอาหาร

**ไม่ควรหยุดยาเอง

 

 

ยา Sodium Bicarbonate ในผู้ป่วยที่มีปัญหาไต/โรคไต

 

ยานี้ใช้สำหรับเป็นยาลดความเป็นกรดในเลือด การที่เลือดมีสภาวะเป็นกรด อาจทำให้เกิดปัญหากระดูกผุกร่อนได้  จึงจำเป็นต้องรับประทานอย่างต่อเนื่องตามแพทย์สั่ง

 

*ไม่ควรหยุดยาเอง

 

 

ยา Sodium Bicarbonate ในผู้ป่วยที่มีปัญหานิ่วในไต/เก๊าท์

 

ยานี้ใช้สำหรับลดภาวะเลือดเป็นกรด ช่วยให้ปัสสาวะเป็นด่าง กรดยูริกจะตกตะกอนเป็นนิ่วในสภาวะเลือดเป็นกรด  ดังนั้นการให้สารเพิ่มความเป็นด่างทำให้กรดยูริกลดการตกตะกอน  และถูกขับออกได้ง่าย

 

*ไม่ควรหยุดยาเอง

 

Ref :

·        สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. ตำราการตรวจรักษาโรคทั่วไป 2 : 350 โรคกับการดูแลรักษาและการ  ป้องกัน. พิมพ์ครั้งที่ 4 ฉบับปรับปรุง. กรุงเทพฯ : โฮลิสติก พับลิชชิ่ง, 2551

·        http://www.mims.com/USA/drug/info/sodium%20bicarbonate/?type=full&mtype=generic

·        http://thaiwonders.com/pharma/images/stories/upg/patientinfo/Chronic%20renal%20failure%20drugs.pdf

http://thaihp.org/extend.php?option=document_detail&c=4&doc=156&layout=0

 

 

Download เอกสารในรูป pdf file ที่นี่

เหตุใดผู้ป่วยโรคไต (ไตวายเรื้อรัง) จึงมักเห็น Calcium Carbonate, Sodium Bicarbonate,  Folic acid และยาเสริมธาตุเหล็ก ควบคู่ไปด้วย  (1/8/54), ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง
 
ส่งหน้านี้ให้เพื่อนอ่าน
Copy Right © 2010 โรงพยาบาลยะหริ่ง ที่อยู่ 183 ม.2 ต.ยามู อ.ยะหริ่ง ปัตตานี
โทรศัพท์. 073-491316 หรือ 073-491013 ต่อ 106 (ห้องยา) โทรสาร 073-491317