หน้าแรก   สถานีอนามัยและ PCU   บัญชียา   มุมดาวน์โหลด   เว็บบอร์ด 
ยินดีต้อนรับสู่ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง ; Welcome to Pharmacy Department, Yaring Hospital ; Selamat Datang Ke Bahagian Farmasi, Yaring Hospital
โรงพยาบาลยะหริ่ง
ประวัติโรงพยาบาลยะหริ่ง
คณะกรรมการบริหาร
ข้อมูลทั่วไป อ.ยะหริ่ง
นโยบายวิสัยทัศน์และพันธกิจ
หอเกียรติยศ
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพ
`สิทธิผู้ป่วย 10 ประการ`
คำขยายความสิทธิผู้ป่วย
มุมกิจกรรมและกีฬา
 

ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
โครงสร้างฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
งานบริการผู้ป่วยนอก-ผู้ป่วยใน
งาน ADR
Ambulatory Care
งานบริบาลเภสัชกรรม
งานบริหารเวชภัณฑ์
งานวิชาการ/บริการข้อมูลข่าวสารด้านยา
งานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข
มาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรม
 

การพัฒนาระบบยา
นโยบายความปลอดภัยด้านยา (Drug Safety Policy)
High Alert Drug
Drug Reconciliation
การป้องกันความคลาดเคลื่อนทางยา
ระบบการกระจายยาแบบ One Day Dose
การประเมินความเหมาะสมในการใช้ยา (DUE)
ผลการประชุมคณะกรรมการเภสัชบำบัด (PTC)
การพัฒนาระบบการสื่อสารสุขภาพด้านยาสู่ประชาชน
การกระจายยาสู่เครือข่ายบริการสุขภาพด้วยระบบ Delivery Logistic
ตัวอย่างกิจกรรมพัฒนาคุณภาพ (CQI) ด้านยาเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
Pharmacy Department Service Profile
KPI Template เภสัชกรรมและระบบยา
 



  รู้จักยา Cavinton (Vinpocetine) และ Trazodel (Trazodone) (24/5/53)  
 
  ที่มา : งานประชาสัมพันธ์ ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง วันที่ : 24/05/53 04.37 น. ผู้อ่าน : 22490 คน

รู้จักยา Cavinton (Vinpocetine)  และ Trazodel (Trazodone)

 

เรียบเรียงโดย  ภก.สุฟยาน ลาเต๊ะ  เภสัชกรชำนาญการ โรงพยาบาลยะหริ่ง

 

ยา Cavinton

 

Cavinton เป็นชื่อการค้าของยา Vinpocetine เป็นสารอนุพันธ์แอลคาลอยด์กึ่งสังเคราะห์จาก vincamine  จัดเป็นยาที่เรียกว่า “Nootropics Drug”  คำว่านูโทรปิก (nootropics) เป็นคำที่มาจากภาษากรีก คือ noos และ tropein ซึ่งแปลว่า “mind หรือ จิต” และ “toward หรือ ข้างหน้า”  ตามลำดับ  บางครั้งนูโทรปิกอาจมีชื่อเรียกว่า smart drugs รวมทั้งมีการเรียกกันว่า  “เป็นยาบำรุงสมอง” อีกด้วย  แรกเริ่มนั้นคำนี้ใช้อธิบายฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของยาที่ชื่อ piracetam ต่อมานิยมใช้คำนี้แพร่หลายมากขึ้น ทำงานโดยเพิ่มปริมาณสารเคมีในสมอง (neurochemicals) ไม่ว่าจะเป็นสารสื่อประสาท (neurotransmitters) เอนไซม์ (enzymes) และฮอร์โมน (hormones)

            โดยทั่วไปแล้วนูโทรปิกหมายถึงกลุ่มสารที่มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้

1)    เพิ่มการทำงานด้าน cognitive function เช่น กระบวนการเรียนรู้และการจดจำ

2)    ช่วยปกป้องสมองจากปัจจัยรบกวนต่างๆ เช่น สารพิษ อนุมูลอิสระ เป็นต้น

3)    ต้องไม่มีคุณสมบัติเป็นสารกระตุ้น (classical excitants) ยาสงบระงับ (tranquilizers) หรือ ยารักษาอาการทางจิต (antipsychotics)

4)    มีผลไม่พึงประสงค์ต่ำมากๆ

 

สำหรับ Vinpocetine หรือ Cavinton นั้น  มีหน้าที่หรือ Action เป็น Antihypoxic (ป้องกันภาวะออกซิเจนต่ำ)       มีข้อบ่งใช้สำหรับ Cerebral Insufficiency (ปริมาณเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ)  โดยไปทำหน้าที่ช่วยเพิ่มประมาณเลือดไปเลี้ยงสมอง  เพิ่มการขนส่งและการลำเลียงกลูโคสเข้าสู่สมอง  และเพิ่มปริมาณสารสื่อประสาทอะซีติลโคลีน  ฝั่งยุโรปตะวันออกมีการใช้ยานี้รักษาความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือดในสมอง  และความบกพร่องทางด้านความทรงจำที่เกี่ยวเนื่องกับอายุหรือวัยที่เพิ่มขึ้น  สารชนิดนี้มีการจำหน่ายอย่างกว้างขวางทั่วโลกในลักษณะของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร  สำหรับโอกาสที่จะเกิดอาการไม่พึงประสงค์ของสารนี้นั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันบ้างในปัจจุบัน  อาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้นนั้นมีรายงานน้อย ส่วนใหญ่เป็นอาการที่ไม่รุนแรง และมักหายได้เองเมื่อกินยาไปเป็นระยะเวลาต่อเนื่องนานขึ้น  มีน้อยมากที่ต้องหยุดยาเพราะเกิดอาการไม่พึงประสงค์  อาการไม่พึงประสงค์ที่เกิด  ได้แก่  ความไม่สุขสบายในกระเพาะอาหารหรือระบบทางเดินอาหาร  ปากแห้ง  หัวใจเต้นเร็ว  ความดันเลือดต่ำ  และอาจมีผื่นลมพิษหรือผื่นคันเกิดขึ้นได้  อย่างไรก็ตามอาการที่เกิดขึ้นเหล่านี้ยังไม่สามารถสรุปได้อย่างชัดเจนว่าเป็นอาการข้างเคียงจากยาที่แน่ชัดหรือไม่  เนื่องจากในการศึกษาในมนุษย์อาจไม่พบนัยสำคัญที่ชัดเจนระหว่างกลุ่มที่ได้รับยานี้กับกลุ่มที่ได้ยาหลอก 

 

ยา Trazodel

 

          Trazodel เป็นชื่อการค้าของยา Trazodone  จัดเป็นยาต้านอาการซึมเศร้าชนิดหนึ่ง  ตัวยา Trazodone เป็นอนุพันธ์ของ Triazolopyridine ซึ่งทั้งโครงสร้างทางเคมีและการออกฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาไม่เหมือนกับยาต้านซึมเศร้าตัวอื่น ๆ ที่มี  (ในบัญชียา รพ.ยะหริ่ง  ยาต้านซึมเศร้าที่มี  ได้แก่  ยาในกลุ่ม Heterocyclic เช่น Amityptyline, Imipramine และ Nortryptyline  ยาในกลุ่ม SSRI หรือ Serotonin Reuptake Inhibitor เช่น Fluoxetine) 

          ยาต้านซึมเศร้าแต่ละกลุ่มมีข้อดีข้อเสียต่างกัน แต่ประสิทธิภาพการรักษาเท่าเทียมกัน แพทย์อาจเริ่มจ่ายยากลุ่มใดแก่ผู้ป่วย ก่อนก็ได้เพื่อดูผลตอบสนอง  เนื่องจากเราไม่อาจทราบก่อนได้เลยว่า ผู้ป่วยคนใดจะ "ถูก" กับยาชนิดใด แล้วแพทย์จะค่อยๆ ปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับอาการต่อไป

          เนื่องจากโรคซึมเศร้านั้นเชื่อว่าเกิดจากความไม่สมดุลของสารสื่อประสาท โดยเฉพาะ Serotonin และ Norepinephrine  (ในลักษณะที่มีสารสื่อประสาทสองตัวนี้ในปริมาณต่ำ)  ดังนั้นกลไกการออกฤทธิ์ที่สำคัญของยารักษาโรคซึมเศร้าก็คือโดยการปรับระดับสารเคมีในสมองให้สมดุล  เป็นการรักษาโรคโดยตรง มิใช่เป็นเพียงยาที่ทำให้ง่วงหลับจะได้ไม่ต้องคิดมาก (ตามที่หลายคนมักเข้าใจ)  สามารถกล่าวถึงกลไกการออกฤทธิ์ได้ดังนี้

1)    ยากลุ่ม Heterocyclic antidepressant เช่น Amitryp เชื่อว่ายาออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการดูดซึมกลับของสารสำคัญที่เป็นต้นเหตุที่เชื่อว่าทำให้เกิดอาการซึมเศร้า นั่นคือ Norepinephrine และ Serotonin (การที่ระดับสารทั้งสองชนิดนี้ต่ำกว่าปกติคือต้นเหตุของโรคซึมเศร้า ตามความเชื่อ)  ดังนั้นเมื่อยับยั้งมิให้มีการดูดซึมกลับ  จะทำให้มีปริมาณของสารนี้ที่จะไปออกฤทธิ์ที่ receptor หรือตัวรับเพิ่มขึ้น  อย่างไรก็ตามยาแต่ละตัวในกลุ่มนี้ก็มีความสามารถยับยั้งการดูดซึมกลับต่างกัน  โดยพบว่า Amitryp สามารถยับยั้งการดูดซึมกลับของ Norepinephrine ได้เท่ากับ Serotonin แต่ยา Desipramine (ไม่ได้แสดงในตารางข้างต้น) ยับยั้งการดูดซึมกลับของ Norepinephrine ได้ดีกว่า Serotonin  สิ่งที่เป็นปัญหาสำหรับยากลุ่มนี้คือผลข้างเคียงที่มีมากกว่ายากลุ่มอื่น ๆ รวมทั้งผลข้างเคียงต่อหัวใจและหลอดเลือด ที่ยากลุ่มนี้สามารถเหนี่ยวนำให้เกิด tachycardia ได้ (เพราะยามีคุณสมบัติคล้าย Class I antiarrythmic agent เช่น พวก Quinidine เป็นต้น)

2)    ยากลุ่ม SSRI เช่น Fluoxetine นั้นมีประสิทธิภาพในการออกฤทธิ์ต้านการซึมเศร้าได้ดีเหมือนยาในกลุ่มที่ 1 เพียงแต่ฤทธิ์ข้างเคียงน้อยกว่า  ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดซึมกลับของ Serotonin ได้ดี  รวมทั้งมีรายงานว่าสามารถออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์ Dopamine ในสมองบางส่วนได้อีกด้วย  ในสหรัฐอเมริกา และแนวทางจาก NICE ของอังกฤษ ระบุให้ใช้ยากลุ่ม SSRI เป็น First choice ในการรักษาภาวะ Depression ด้วยเหตุผลของอาการไม่พึงประสงค์เกิดน้อยกว่า

3)    ยา Trazodone มีฤทธิ์เสริม serotonin มีข้อดีคือมีฤทธิ์ Anticholinergic ต่ำมาก  แต่มักทำให้ง่วงนอน  เป็น a-adrenergic blocker ที่แรง  ดังนั้นจึงทำให้เกิดความดันเลือดต่ำขณะเปลี่ยนอิริยาบถได้รุนแรง  ที่สำคัญคือยา Trazodone ไม่มีฤทธิ์เป็น Class I Antiarrythmic เหมือนยาพวก Amitryp ดังนั้นยานี้จึงเป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจ  นอกจากนี้แล้วยังจัดว่ายา Trazodone ค่อนข้างปลอดภัยในขนาดสูง เมื่อเปรียบเทียบกับยาพวก Amitryp ดังนั้นจึงยังเป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ และผู้ป่วยที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย

 

ข้อมูลเปรียบเทียบยาต้านอาการซึมเศร้าในแง่ผลข้างเคียง  เป็นดังนี้

http://www.jvkk.go.th/mhcr06/PDF/Ya01.pdf

ชื่อยา

ขนาดยาที่ใช้ตามปกติ (mg)

ผลข้างเคียง

ทำให้ง่วงหลับ

Anticholinergic effect (เช่น ปากแห้ง คอแห้ง ตาพร่า ปัสสาวะคั่ง)

ความดันโลหิตต่ำขณะเปลี่ยนอิริยาบถ

น้ำหนักเพิ่ม

กลุ่ม Heterocyclics

Amitryptyline

(มีใน รพ.ยะหริ่ง)

75-300

+++

+++

+++

+++

Imipramine

(มีใน รพ.ยะหริ่ง)

75-300

++

++

++

+++

Nortryptyline

(มีใน รพ.ยะหริ่ง)

50-200

++

+

+

+

กลุ่ม Serotonin Reuptake Inhibitor (SSRI)

Fluoxetine

(มีใน รพ.ยะหริ่ง)

20-40

+

0

0

NA

Sertraline

100-150

+

0

0

NA

Paroxetine

20

+

0/+

0

+

กลุ่ม Phenylethylamine

Venlafaxine

150-375

+

0

+

0

กลุ่ม Triazolopyridines

Trazodone

50-400

+++

0

++

++

 

+++ = ผลข้างเคียงมาก,  ++= ผลข้างเคียงปานกลาง,  +=ผลข้างเคียงน้อย, 0=ไม่มีผลข้างเคียง, NA= ไม่มีข้อมูล

 

(ดัดแปลงจาก  http://www.jvkk.go.th/mhcr06/PDF/Ya01.pdf)

http://www.communityoncology.net/journal/articles/0206528t.pdf

 

          จากตารางจะเห็นได้ว่ายา Trazodone มีข้อดีกว่ายาพวก Amitryp/Imipramine/Nortryp ตรงที่ไม่ทำให้เกิดอาการข้างเคียงทำให้ปากคอแห้ง ปัสสาวะคั่ง ตาพร่า  แต่ขณะเดียวกันถ้าเปรียบเทียบกับยาในกลุ่ม SSRI เช่น Fluoxetine พบว่ายานี้ยังจัดว่ามีข้อด้อยกว่าหลายอย่าง  ทั้งทำให้เกิดอาการง่วงหลับมากกว่า  ทำให้เกิดความดันเลือดต่ำขณะเปลี่ยนอิริยาบถ และอาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม ขณะที่ Fluoxetine ไม่มีหรือมีน้อยกว่า 

 

Ref:

-       http://www.dmh.go.th/news/view.asp?id=1049

-       http://www.communityoncology.net/journal/articles/0206528t.pdf

-       http://www.jvkk.go.th/mhcr06/PDF/Ya01.pdf

รู้จักยา Cavinton (Vinpocetine)  และ Trazodel (Trazodone)  (24/5/53), ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง
 
ส่งหน้านี้ให้เพื่อนอ่าน
Copy Right © 2010 โรงพยาบาลยะหริ่ง ที่อยู่ 183 ม.2 ต.ยามู อ.ยะหริ่ง ปัตตานี
โทรศัพท์. 073-491316 หรือ 073-491013 ต่อ 106 (ห้องยา) โทรสาร 073-491317