หน้าแรก   สถานีอนามัยและ PCU   บัญชียา   มุมดาวน์โหลด   เว็บบอร์ด 
ยินดีต้อนรับสู่ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง ; Welcome to Pharmacy Department, Yaring Hospital ; Selamat Datang Ke Bahagian Farmasi, Yaring Hospital
โรงพยาบาลยะหริ่ง
ประวัติโรงพยาบาลยะหริ่ง
คณะกรรมการบริหาร
ข้อมูลทั่วไป อ.ยะหริ่ง
นโยบายวิสัยทัศน์และพันธกิจ
หอเกียรติยศ
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพ
`สิทธิผู้ป่วย 10 ประการ`
คำขยายความสิทธิผู้ป่วย
มุมกิจกรรมและกีฬา
 

ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
โครงสร้างฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน
งานบริการผู้ป่วยนอก-ผู้ป่วยใน
งาน ADR
Ambulatory Care
งานบริบาลเภสัชกรรม
งานบริหารเวชภัณฑ์
งานวิชาการ/บริการข้อมูลข่าวสารด้านยา
งานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข
มาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรม
 

การพัฒนาระบบยา
นโยบายความปลอดภัยด้านยา (Drug Safety Policy)
High Alert Drug
Drug Reconciliation
การป้องกันความคลาดเคลื่อนทางยา
ระบบการกระจายยาแบบ One Day Dose
การประเมินความเหมาะสมในการใช้ยา (DUE)
ผลการประชุมคณะกรรมการเภสัชบำบัด (PTC)
การพัฒนาระบบการสื่อสารสุขภาพด้านยาสู่ประชาชน
การกระจายยาสู่เครือข่ายบริการสุขภาพด้วยระบบ Delivery Logistic
ตัวอย่างกิจกรรมพัฒนาคุณภาพ (CQI) ด้านยาเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
Pharmacy Department Service Profile
KPI Template เภสัชกรรมและระบบยา
 



  ความรู้เรื่องโรคมาลาเรียชนิดโนไซ (Plasmodium knowlesi) (30/10/52)  
 
  ที่มา : งานบริการสารสนเทศทางยา (Drug Information Service ; DIS) ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน รพ.ยะหริ่ง วันที่ : 30/10/52 14.20 น. ผู้อ่าน : 1011 คน

ความรู้เรื่องโรคมาลาเรียชนิดโนไซ (Plasmodium knowlesi)

 

รวบรวมโดย  นางเสาวนิต วิชัยขัทคะ นักวิชาการสาธารณสุขเชี่ยวชาญ สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง

           

            ปัจจุบันโรคมาลาเรีย ชนิดโนไซ อาจจัดได้ว่าเป็นมาลาเรียชนิดที่ 5 ที่ทำให้เกิดโรคในคนได้ โดยธรรมชาติเป็นโรคมาลาเรียที่เกิดในลิง long-tailed and pig-tailed macaques (Macaca fasicularis) และ M. nemestrina ตามลำดับ) ในปี ค.ศ. 1976 Chin และคณะพบว่า เชื้อมาลาเรียโนโซ สามารถถ่ายทอดจากลิงไปสู่คนได้โดยยุง กันปล่อง ซึ่งเป็น พาหะ ที่สำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อเร็ว ๆ นี้ มีรายงานพบ คนจำนวนมากบนเกาะบอเนียว ของประเทศมาเลเซียมีการติดเชื้อมาลาเรียของลิงชนิด พลาสโมเดียม โนไซ และมีรายงานผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง และถึงแก่ชีวิต จำนวน 4 ราย เนื่องจากมารับการรักษาช้า เกิดภาวะแทรกซ้อน ที่มีสาเหตุจาก hyper-parasitaemia นอกจากนั้น มีรายงานการพบผู้ป่วยประปรายในประเทศไทย พม่า สิงคโปร์ และฟิลิปปินส์ จากการศึกษาทางกีฎวิทยาพบว่ายุงก้นปล่องพาหะสำคัญของเชื้อชนิดนี้ในประเทศมาเลเซีย คือ Anopheles latens นอกจากนั้นมียุงชนิด An.crusens, An.leucosphyrus ซึ่งชนิดหลังนี้เชื่อว่าเป็นตัวนำเชื้อจากลิงไปคนได้เช่นเดียวกัน รายงานในประเทศไทย ในปี พ.ศ.2543 พบ 1 ราย และพบอีก 3 ราย ในปี พ.ศ.2552 ทั้งหมดนี้ วินิจฉัยเป็นมาลาเรียชนิดมาลาริอี ชนิดฟัลซิปารัมและชนิดไวแวกซ์ เมื่อนำมาศึกษาวินิจฉัยด้วยวิธี PCR จึงพบว่าเป็นชนิดโนไซ มีรายงานการพบนักท่องเที่ยวในอเมริกาที่ไปเที่ยวในประเทศฟิลิปปินส์ 1 ราย นักท่องเที่ยวชาวสวีเดน 1 ราย ติดเชื้อจากรัฐซาราวัคประเทศมาเลเซีย

 

            อาการของโรค ในระยะแรกไม่มีลักษณะจำเพาะคือ มีไข้ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย ท้องเดิน เนื่องจากเชื้อตัวนี้มีรอบของการแบ่งตัวสั้นที่สุดในบรรดาเชื้อมาลาเรียทั้งหมด คือ ใช้เวลาแบ่งตัว 1 รอบ เพียง 24 ชั่วโมง (quotidian) ทำให้จำนวนเชื้อในเลือดมีจำนวนมาก (hyper-parasitaemia) ซึ่งอาจทำให้ตายหรือมีภาวะแทรกซ้อน โดยอาการทางคลินิกคล้ายกับภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิปารัม

 

            ระยะฟักตัวของโรค ภายหลังจากถูกยุงนำเชื้อกัดจะปรากฏอาการประมาณ 9-12 วัน

 

            การวินิจฉัยเชื้อมาลาเรีย วินิจฉัยโดยกล้องจุลทรรศน์ เช่นเดียวกับมาลาเรียในคนชนิดอื่น ๆ แต่ส่วนใหญ่ ไม่สามารถแยกเชื้อมาลาเรียชนิดโนไซ ออกจากเชื้อชนิดมาลาริอีได้ เนื่องจากรูปร่างในระยะต่าง ๆ คล้ายกันมาก แต่ผู้ป่วยที่ตัดสินว่าเป็นมาลาเรียชนิดมาลาริอี ที่มีความหนาแน่นของเชื้อสูง ให้ระลึกถึงเรื่องมาลาเรียชนิดโนไซ ด้วยและต้องรีบให้การรักษาก่อนที่ผู้ป่วยจะเกิดอาการแทรกซ้อนที่ยากต่อการรักษาได้ การตรวจทางอิมมูโนวิทยาสามารถแยกเชื้อออกจากกันได้แต่จะใช้เวลาและต้องการเครื่องมือที่มีราคาสูง

 

            การรักษา โดยทั่วไปสามารถให้ยาฆ่าเชื้อมาลาเรียคือ ยาคลอโรควินได้เช่นเดียวกับเชื้อไวแวกซ์ มาลาริอี หรือ โอวาเล่ ไม่จำเป็นต้องให้ยาไพรมาควินเนื่องจากไม่มีระยะฮิปโนซอยท์ (hypnozoite) ในตับ ในรายที่ได้รับการรักษาช้า จะเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้เช่นเดียวกับเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิปารัม ให้การรักษาภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ตามอาการที่ปรากฏเช่นเดียวกับผู้ป่วยฟัลซิปารัม

 

            การแพร่ติดต่อโรค ติดต่อจากลิงสู่ลิง โดยยุงก้นปล่องบางชนิด ในปัจจุบัน มีโอกาศเป็นไปได้ว่าติดต่อจากลิงไปคน หรือจากคนไปคน ในประเทศมาเลเซียเกิดจากยุงก้นปล่อง Anopheles lateens

 

            มาตรการป้องกันโรค ขณะนี้ยังไม่มีวัคซีนป้องกัน การสื่อสาร ประชาสัมพันธ์ และให้สุขศึกษาแก่ชุมชน เพื่อให้เกิดความตระหนักในการป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด โดยต้องนอนในมุ้งหรือห้องที่มีมุ้งลวด จุดยากันยุง ทายากันยุง หรือสวมใส่เสื้อผ้าแขนยาว ขายาว เป็นต้น

 

            มาตรการควบคุมโรค เมื่อมีรายงานผู้ป่วย จะรีบดำเนินการสอบสวนโรค สอบสวนแหล่งแพร่เชื้อ เจาะเลือดประชาชนรอบบ้านผู้ป่วย ชุบมุ้งด้วยน้ำยา หรือพ่นบ้านด้วยสารเคมี ให้สุขศึกษาประชาสัมพันธ์ ฯ

 

เอกสารอ้างอิง

1.       White NJ. Plasmodium Knowlesi: the fifth human malaria parasite. Clin Inf Dis 2008;46:172-3.

2.       Cox-Singh J, Davis TM, Lee KS, et al. Plasmodium knowlesi malaria in Human is widely distributed and potentially life threatening. Clin Inf Dis 2008;46:165-71.

3.       Singh B, Kim Sung L, Matusop A, et al. A large focus of naturally acquIred Plasmodium Knowlesi infections in human beings. Lancet 2004;363:1017-24.

4.       Jongwutiwes S, Putaporntip C, Iwasaki T,Sata T, Kanbara H.Naturally Acquired Plasmodium knowlesi malaria in human, Thailand.Emerg Infect Dis 2004;10:2211-3.

5.       Chin W, Contacos PG, Collins WE, Jeter MH, Alpert E. Experimental mosquito    transmission of Plasmodium knowlesi to man and monkey. Am J Trop Med Hyg   1968; 17:355-8.

6.       Chin W, Contacos PG, Coatney GR, Kimball HR. A naturally acquired quotidian  -type malaria in man transferable to monkeys.Science 1965;149:8645. 

 

จัดพิมพ์โดย  นายมะการี  อาแว  พนักงานธุรการฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน รพ.ยะหริ่ง 

ความรู้เรื่องโรคมาลาเรียชนิดโนไซ (Plasmodium knowlesi)  (30/10/52), ฝ่ายเภสัชกรรมชุมชน โรงพยาบาลยะหริ่ง
 
ส่งหน้านี้ให้เพื่อนอ่าน
Copy Right © 2010 โรงพยาบาลยะหริ่ง ที่อยู่ 183 ม.2 ต.ยามู อ.ยะหริ่ง ปัตตานี
โทรศัพท์. 073-491316 หรือ 073-491013 ต่อ 106 (ห้องยา) โทรสาร 073-491317