ขนาดยาสำหรับผู้ป่วยวัณโรคตามน้ำหนักร่างกาย (Kg) น้ำหนัก (Kg) Daily Dose (mg) H R Z E S O 30-39 300 300 1000 800 500 400 40-49 300 450 1500 1000 750 600 50 Kgs Up 300 600 2000 1200 1000 800 หมายเหตุ : -H=Isoniazid, R=Rifampicin, P=Pyrazinamide, E=Ethambutol, S=Streptomycin, O=Ofloxacin -หากขนาดยา Ethambutol คำนวณแล้วได้ขนาด 1000 mg ให้ผู้ป่วยกินยาขนาด 400 mg จำนวน 2.5 เม็ด ยาที่เหลืออีกครึ่งเม็ดให้ทิ้งเสีย (ยกเว้น รพ.จะมียาขนาด 500 mg) -ขนาดยา Ethambutol สำหรับสากล (WHO,2003 , ISTC,2006) มักใช้ 15-20 mg/kg/day (WHO ,2003 เด็กแนะนำที่เพดาน 20 MKD, ผู้ใหญ่ ที่ 15 MKD) *Ofloxacin ในกรณี TB ควรให้วันละ 1 ครั้ง (OD) การกำจัดเชื้อ M.Tuberculosis ของยากลุ่ม FQs เป็นแบบ dose-dependent และจะมีประสิทธิภาพสูงเมื่อ peak (Cmax)/MIC ratio สูง ๆ นอกจากนี้เชื้อ TB แบ่งตัวทุก 24 hrs ดังนั้นเพื่อให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ควรให้ยาขนาดสูงและสามารถให้วันละครั้งได้เพื่อเพิ่ม compliance ในปัจจุบันเมื่อต้องใช้ยากลุ่มนี้ในการรักษา TB ผู้เชี่ยวชาญจึงนิยมให้ dose ค่อนข้างสูงและให้วันละครั้ง (*http://www.idthai.org/asktheexpert/qa2005.php?ids=23) ขนาดยาสูตร RIMSTAR/RIFAFOUR/RIMACTAZID สำหรับผู้ป่วยวัณโรค ตามน้ำหนักร่างกาย (Kg) น้ำหนัก (Kg) จำนวนเม็ด 30-37 2 38-54 3 55-70 4 71 ขึ้นไป 5 *หมายเหตุ 1. RIMSTAR/RIFAFOUR 1 เม็ด ประกอบด้วยตัวยาดังนี้ - R 150 mg - H 75 mg - Z 400 mg - E 275 mg 2. RIMACTAZID 1 เม็ด ประกอบด้วยตัวยาดังนี้ - R 150 mg - H 75 mg ขนาดยาวัณโรคในเด็ก ตามน้ำหนักร่างกาย ยา ขนาดต่อวัน (mg/kg/day) Guideline ไทย (2548) WHO (2006) ATS (2003) ISTC (2006) H 5-10 5 (4-6) 10-15 5 (4-6) R 10-20 10 (8-12) 10-20 10 (8-12) Z 15-30 25 (15-25) 15-30 25 (20-30) E 15-20 20 (15-25) 15-20 20 (15-25) S 20-40 15 (12-18) 20-40 15 (12-18) * ดัดแปลงจากเอกสารประกอบการสอน ดร.พญ.เพชรวรรณ พึ่งรัศมี ผอ.ศูนย์วัณโรค ยะลา * ยา Streptomycin หลังเจือจางแล้วสามารถเก็บในตู้เย็นได้ 14 วัน เก็บที่อุณหภูมิห้องได้ 2 วัน * เด็กต่ำกว่า 6 ปี ไม่แนะนำ Ethambutal เนื่องจากจำแนกสีไม่ได้ การปรับขนาดยาวัณโรคในผู้ป่วยที่มีปัญหาไต ยา GFR Dose Interval Streptomycin >50 ขนาดปกติ Q24hr 10-50 ขนาดปกติ Q24-72hr <10 ขนาดปกติ Q72-96hr Kanamycin >50 60-90% Q8-12hr 10-50 30-70% Q12hr <10 20-30% Q24-48hr Ethambutal 10-50 ขนาดปกติ Q24-36hr <10 ขนาดปกติ Q48hr Ofloxacin 10-50 ขนาดปกติ Q24hr <10 ขนาดปกติ/2 (หาร 2) Q24hr ขนาดยาวัณโรค (ผู้ใหญ่) : ตามน้ำหนัก (ช่องของไทย รอปรับข้อมูล) ยา Daily Dose (MKD or mg/kg/day) ไทย 2548 WHO 2003 ATS 2003 ISTC 2006 Range mg ที่มักใช้ Range Range mg ที่มักใช้ Range H NA 5 4-6 5 5 4-6 R** NA 10 8-12 10 10 8-12 Z NA 25 20-30 แยกกลุ่ม 25 20-30 E* NA 15 15-20 แยกกลุ่ม 15 15-20 S NA 15 12-18 10-15 15 12-18 *เพดานสูงสุดของ E กรณีเด็ก คือ 20 MKD ส่วนผู้ใหญ่อยู่ที่ 15 MKD (WHO) **หมายเหตุ สอบถาม พญ.เพชรวรรณ เมื่อ 12/10/53 ถึง range ของยา Rifampicin ในผู้ใหญ่ ได้รับคำแนะนำเพียง 8-12 mg (ค่ากลางคือ 10) ส่วน 10-12 mg เป็น guideline สำหรับเด็ก อย่างไรก็ตาม ทั้งเด็ก หรือผู้ใหญ่ Maximum dose ของ R ไม่เกิน 600 mg ที่มา : เอกสารประกอบการบรรยาย อ.ดร.พญ.เพชรวรรณ พึ่งรัศมี ผอ.ศูนย์วัณโรค ยะลา แจ้งเปลี่ยนแปลงความเคลื่อนไหวยา TB ตามระบบ VMI (1 ต.ค. 2553) VMI GPO แจ้งเปลี่ยนแปลงรายการยา TB ที่สนับสนุนแก่โรงพยาบาลดังนี้ - เปลี่ยน Rimstar เป็น Rifafour ซึ่งมีตัวยาและ mg เท่ากัน การรับประทานจึงยึดตามน้ำหนักร่างกายเหมือนยา Rimstar - เปลี่ยนจาก Rimactazid เป็น Rifinah ดังนี้ RIFINAH 300 ประกอบด้วยตัวยา Rifampicin 300 mg และ Isoniazid 150 mg per capsule ขนาดรับประทาน : สำหรับผู้ป่วย BW ≥ 50 Kg เท่านั้น กินครั้งละ 2 เม็ด ก่อนนอน (แนะนำ 2 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารเย็น) RIFINAH 150 ประกอบด้วยตัวยา Rifampicin 150 mg และ Isoniazid 100 mg per capsule ขนาดรับประทาน : สำหรับผู้ป่วย BW < 50 Kg เท่านั้น กินครั้งละ 3 เม็ด ก่อนนอน (แนะนำ 2 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารเย็น) แนะนำจ่าย Vitamin B6 หรือ Pyridoxine เสริมในรายสูงอายุ, malnourished, รายที่เสี่ยง neuropathy เช่น DM, รวมทั้งในเด็ก/วัยรุ่น (adolescents)
ขนาดยาสำหรับผู้ป่วยวัณโรคตามน้ำหนักร่างกาย (Kg)
น้ำหนัก (Kg)
Daily Dose (mg)
H
R
Z
E
S
O
30-39
300
1000
800
500
400
40-49
450
1500
750
600
50 Kgs Up
2000
1200
หมายเหตุ :
-H=Isoniazid, R=Rifampicin, P=Pyrazinamide, E=Ethambutol, S=Streptomycin, O=Ofloxacin
-หากขนาดยา Ethambutol คำนวณแล้วได้ขนาด 1000 mg ให้ผู้ป่วยกินยาขนาด 400 mg จำนวน 2.5 เม็ด ยาที่เหลืออีกครึ่งเม็ดให้ทิ้งเสีย (ยกเว้น รพ.จะมียาขนาด 500 mg)
-ขนาดยา Ethambutol สำหรับสากล (WHO,2003 , ISTC,2006) มักใช้ 15-20 mg/kg/day (WHO ,2003 เด็กแนะนำที่เพดาน 20 MKD, ผู้ใหญ่ ที่ 15 MKD)
*Ofloxacin ในกรณี TB ควรให้วันละ 1 ครั้ง (OD) การกำจัดเชื้อ M.Tuberculosis ของยากลุ่ม FQs เป็นแบบ dose-dependent และจะมีประสิทธิภาพสูงเมื่อ peak (Cmax)/MIC ratio สูง ๆ นอกจากนี้เชื้อ TB แบ่งตัวทุก 24 hrs ดังนั้นเพื่อให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ควรให้ยาขนาดสูงและสามารถให้วันละครั้งได้เพื่อเพิ่ม compliance ในปัจจุบันเมื่อต้องใช้ยากลุ่มนี้ในการรักษา TB ผู้เชี่ยวชาญจึงนิยมให้ dose ค่อนข้างสูงและให้วันละครั้ง
(*http://www.idthai.org/asktheexpert/qa2005.php?ids=23)
ขนาดยาสูตร RIMSTAR/RIFAFOUR/RIMACTAZID สำหรับผู้ป่วยวัณโรค
ตามน้ำหนักร่างกาย (Kg)
จำนวนเม็ด
30-37
2
38-54
3
55-70
4
71 ขึ้นไป
5
*หมายเหตุ
1. RIMSTAR/RIFAFOUR 1 เม็ด ประกอบด้วยตัวยาดังนี้
- R 150 mg
- H 75 mg
- Z 400 mg
- E 275 mg
2. RIMACTAZID 1 เม็ด ประกอบด้วยตัวยาดังนี้
ขนาดยาวัณโรคในเด็ก ตามน้ำหนักร่างกาย
ยา
ขนาดต่อวัน (mg/kg/day)
Guideline ไทย (2548)
WHO (2006)
ATS (2003)
ISTC (2006)
5-10
5 (4-6)
10-15
10-20
10 (8-12)
15-30
25 (15-25)
25 (20-30)
15-20
20 (15-25)
20-40
15 (12-18)
* ดัดแปลงจากเอกสารประกอบการสอน ดร.พญ.เพชรวรรณ พึ่งรัศมี ผอ.ศูนย์วัณโรค ยะลา
* ยา Streptomycin หลังเจือจางแล้วสามารถเก็บในตู้เย็นได้ 14 วัน เก็บที่อุณหภูมิห้องได้ 2 วัน
* เด็กต่ำกว่า 6 ปี ไม่แนะนำ Ethambutal เนื่องจากจำแนกสีไม่ได้
การปรับขนาดยาวัณโรคในผู้ป่วยที่มีปัญหาไต
GFR
Dose
Interval
Streptomycin
>50
ขนาดปกติ
Q24hr
10-50
Q24-72hr
<10
Q72-96hr
Kanamycin
60-90%
Q8-12hr
30-70%
Q12hr
20-30%
Q24-48hr
Ethambutal
Q24-36hr
Q48hr
Ofloxacin
ขนาดปกติ/2 (หาร 2)
ขนาดยาวัณโรค (ผู้ใหญ่) : ตามน้ำหนัก (ช่องของไทย รอปรับข้อมูล)
Daily Dose (MKD or mg/kg/day)
ไทย 2548
WHO 2003
ATS 2003
ISTC 2006
Range
mg ที่มักใช้
NA
4-6
R**
10
8-12
25
20-30
แยกกลุ่ม
E*
15
12-18
*เพดานสูงสุดของ E กรณีเด็ก คือ 20 MKD ส่วนผู้ใหญ่อยู่ที่ 15 MKD (WHO)
**หมายเหตุ สอบถาม พญ.เพชรวรรณ เมื่อ 12/10/53 ถึง range ของยา Rifampicin ในผู้ใหญ่ ได้รับคำแนะนำเพียง 8-12 mg (ค่ากลางคือ 10) ส่วน 10-12 mg เป็น guideline สำหรับเด็ก อย่างไรก็ตาม ทั้งเด็ก หรือผู้ใหญ่ Maximum dose ของ R ไม่เกิน 600 mg
ที่มา : เอกสารประกอบการบรรยาย อ.ดร.พญ.เพชรวรรณ พึ่งรัศมี ผอ.ศูนย์วัณโรค ยะลา
แจ้งเปลี่ยนแปลงความเคลื่อนไหวยา TB ตามระบบ VMI (1 ต.ค. 2553)
VMI GPO แจ้งเปลี่ยนแปลงรายการยา TB ที่สนับสนุนแก่โรงพยาบาลดังนี้
- เปลี่ยน Rimstar เป็น Rifafour ซึ่งมีตัวยาและ mg เท่ากัน การรับประทานจึงยึดตามน้ำหนักร่างกายเหมือนยา Rimstar
- เปลี่ยนจาก Rimactazid เป็น Rifinah ดังนี้
RIFINAH 300
ประกอบด้วยตัวยา Rifampicin 300 mg และ Isoniazid 150 mg per capsule
ขนาดรับประทาน : สำหรับผู้ป่วย BW ≥ 50 Kg เท่านั้น กินครั้งละ 2 เม็ด ก่อนนอน (แนะนำ 2 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารเย็น)
RIFINAH 150
ประกอบด้วยตัวยา Rifampicin 150 mg และ Isoniazid 100 mg per capsule
ขนาดรับประทาน : สำหรับผู้ป่วย BW < 50 Kg เท่านั้น กินครั้งละ 3 เม็ด ก่อนนอน (แนะนำ 2 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารเย็น)
แนะนำจ่าย Vitamin B6 หรือ Pyridoxine เสริมในรายสูงอายุ, malnourished, รายที่เสี่ยง neuropathy เช่น DM, รวมทั้งในเด็ก/วัยรุ่น (adolescents)